Hát Then

Trong Hát Then, các nghệ sĩ Then (hay còn gọi là "thầy Then") là những người biểu diễn chính. Họ đóng vai trò như một người trung gian giữa thế giới con người và thế giới tâm linh. Hát Then thường đi kèm với các nhạc cụ truyền thống như kèn, trống, đàn gáo và được thể hiện qua giọng hát đặc trưng và giai điệu đa dạng.

Các nghi lễ cúng Then và hát Then thường diễn ra trong 2 ngày đêm với các nội dung như: Lễ cúng tổ tiên, hành trình lên mời Ngọc Hoàng... Trong thời gian diễn ra nghi lễ thì phần âm nhạc luôn được biểu diễn với nhiều làn điệu phù hợp với từng phần lễ. 

Lời hát Then nguyên bản là những câu chữ được dân gian chắt lọc, mài dũa; vừa là những câu thơ trữ tình, giàu tính nhạc, vừa là lời khuyên răn, khích lệ; cầu may an lành, may mắn, vừa là những kinh nghiệm về đối nhân xử thế... 

Những ca từ trong các bài Then cũng giống như cầu nối giữa con người với thần linh vậy, giúp người ta có thể xin những mong ước của mình tới thánh thần. Lời hát Then được ví như một liều thuốc thần kỳ có tác dụng chữa bệnh, người đang ốm dâu có thể khỏi bệnh khi nghe.

Nội dung Then cổ hiện nay chỉ được sử dụng trong các buổi tín ngưỡng, hội làng lớn còn đa số các buổi thực hành hát Then nhỏ đều là những làn điệu được cải biên để phù hợp hơn với cuộc sống cũng như văn hóa hiện nay.